Canvas CuriosaHet kommetje van Sint-FranciscusDronk Franciscus van Assisi ooit uit dit schaaltje?
Zou het kunnen dat dit écht een reliek is van Sint-Franciscus? Hoe is het dan in Sint-Truiden terecht gekomen? En kunnen we nagaan of het drinkschaaltje authentiek Italiaans is en dateert uit de tijd van Franciscus?
Canvas Curiosa volgt in het spoor van een wetenschapper die het relict aan een onderzoek onderwerpt.
Wie was Sint-Franciscus?
Franciscus van Assisi is een van de populairste heiligen in de katholieke kerk. Hij leefde in Italië van ca. 1181-82 (zijn geboortedatum is niet precies gekend) tot 3 oktober 1226 en is de stichter van de Orde der minderbroeders, de franciscanen.
Hij streefde naar eenvoud, armoede, dienstbaarheid en naastenliefde, predikte vrede en geweldloosheid tégen de kruistochten, had respect voor de natuur… Kortom, de evangelische waarden van het oorspronkelijke christendom, die in de kerk rond 1200 ver te zoeken waren.
Priesters leidden soms een zondig leven, bisschoppen leefden als wereldlijke vorsten, pausen hielden zich meer bezig met internationale politiek dan met het geloof, streden tegen de keizer en organiseerden kruistochten. In de Italiaanse (én Vlaamse) steden groeide de stand van de rijke, prekapitalistische burgerij, die meer oog had voor materiële dan spirituele zaken.
Kloosters in heel Europa
De verspreiding van de minderbroeders of franciscanen kreeg na de dood van Franciscus in 1226 een boost en zeker na diens heiligverklaring in 1228. Rond 1250 waren er al ruim 1400 franciscaner kloosters in de christelijke wereld.
Ook in de Nederlanden kreeg de franciscaanse gemeenschap snel voet aan de grond en in diverse steden werden kloosters gesticht, sommige zelfs nog tijdens het leven van Franciscus. In Namen bijvoorbeeld omstreeks 1224-1225. Tientallen andere kloosters volgden in Brugge, Gent, Tienen, Brussel, Diest, Leuven, Den Bosch, Sint-Truiden, Mechelen, Maastricht enz…
De kommetjes in Mechelen
Die zouden Franciscus van Assisi nog persoonlijk gekend hebben en hadden als souvenir twee kommetjes mee, die toebehoord hadden aan de heilige.
De Mechelse minderbroeders bouwden in de loop der jaren een uitgebreid kloostercomplex in het centrum van de stad, vlakbij de Sint-Romboutskerk. Het omvatte naast de traditionele kloostergebouwen en ommuurde tuinen ook een ruime kerk. Het klooster werd na de Franse revolutie gebruikt als kazerne en de kerk als hooimagazijn voor de legerpaarden. Nu maakt ze als exporuimte en concertzaal deel uit van het Cultuurcentrum Mechelen.
Het schaaltje van Sint-Truiden
In 1835 duikt er opeens een schaal op in de bezittingen van de Arme Claren van Mechelen. Het zou afkomstig zijn uit het oude minderbroederklooster. Het is dit schaaltje dat zich nu in museum De Mindere in Sint-Truiden bevindt en dat onderzocht werd.
Het is vervaardigd uit de houterige schil van een kalebas, een pompoensoort uit zuidelijke landen, zoals Italië. Er zijn allerlei applicaties op aangebracht: nietjes om de barsten dicht te maken en kleine zilveren wapenschildjes ter versiering. De stijl van deze schildjes doet denken aan 13de-eeuws Maaslands edelsmeedwerk.
Zou dit kommetje dan ook uit de 13de eeuw dateren en dus uit de tijd van Franciscus?
Het kommetje van Herentals
Dat kommetje was bij de opheffing van het oude minderbroederklooster door de Franse Revolutionairen in 1796 in het bezit gekomen van een vrome juffrouw die het op haar beurt doorgaf aan een Kempische kloosterzuster.
Nu bevindt dit kommetje zich bij de franciscanessen van Herentals, waar het eerbiedig en veilig wordt bewaard .
Het is een schaaltje van gebakken aarde, rijkelijk versierd met zilverwerk dat later werd aangebracht. Is dit mogelijk wél een authentiek Italiaanse kommetje uit de tijd van Franciscus?
Canvas CuriosaZin in meer Canvas Curiosa?Bekijk de voorbije afleveringen
De huik, de Hollandse boerka
Vandaag kijken we met verontwaardiging naar Afghanistan, waar onder de taliban de boerka opnieuw zijn opgang maakt in het straatbeeld.
Wist je dat vanaf de late middeleeuwen in onze streken een gelijkaardige mantel werd gedragen? De huik.
Profeet Mohammed vertrapt?
Enkele jaren geleden veroorzaakte een foto van een Belgische preekstoel een rel in Turkije. Reden: in de kerk van Dendermonde staat een engel die een gebaarde man vertrappelt.
Volgens de Turkse media stelde dit de profeet Mohammed voor.
De laatste gesneuvelde van WOI
Op 11 november 1918 werd in een treinwagon in Noord-Frankrijk de wapenstilstand ondertekend. Op die laatste oorlogsdag sneuvelden nog heel wat soldaten aan beide kanten van het front.
Wie was de allerlaatste soldaat die sneuvelde in de Groote Oorlog van 14-18?
Het verdwenen panorama
De Grote Moskee van Brussel is nu een niet echt fraai complex in het Jubelpark. Wist je dat dit gebouw er oorspronkelijk helemaal anders uitzag en dat het een expositieruimte was voor een panoramaschilderij van meer dan 100 meter lang?
Waar is dit schilderij nu naartoe?
De vergeten vliegtuigramp van 1973
Op 22 december 1973 crashte een Caravelle van Sobelair tegen de bergen nabij Tanger, Marokko. 106 inzittenden, Sabenabemanning incluis, kwamen om. De grootste catastrofe uit de Belgische luchtvaartgeschiedenis.
En toch lijkt deze ramp vergeten.
Het verdwenen ministaatje
Ruim 200 jaar geleden ontstond een ministaatje. Het heeft net iets meer dan een eeuw bestaan. En wat meer is, nu ligt het in België.
Tussen Luik, Maastricht en Aken was ooit een uniek vierlandenpunt, want daar lag het ministaatje Neutraal Moresnet.
Het kommetje van Sint-Franciscus
Wie was Sint-Franciscus?
Kloosters in heel Europa
De kommetjes in Mechelen
Het schaaltje van Sint-Truiden
Een expert legt uit
Het kommetje van Herentals
Bezit Herentals het échte reliek?
Zin in meer Canvas Curiosa?