Canvas CuriosaDe Brusselse avonturen van Charlotte Brontë
Wist je dat Charlotte en Emily in 1842 geruime tijd in Brussel verbleven in een meisjespensionaat? Charlotte werd er zelfs verliefd op haar leraar en deed hier inspiratie op voor haar latere romans.
- Met dank aan Jolien Janzing, auteur van het boek 'De meester. De geheime liefde van Charlotte Brontë'.
O' Pronntaigh, Brunty, Brontë
De familie Brontë woonde in Haworth, een klein dorp in Yorkshire, waar vader Patrick Brontë werkte als anglicaans priester. De Brontës waren van Ierse afkomst (oorspronkelijk O' Pronntaigh, verengelst tot Brunty). Vader Patrick wijzigde zijn naam in het chiquere Brontë.
In 1842, het jaar dat Charlotte en Emily naar Brussel kwamen, was hij al ruim 20 jaar weduwnaar. Behalve zijn vrouw had hij ook twee kinderen verloren. Vier kinderen leefden nog: zoon Branwell (°1817) en de drie dochters Charlotte (°1816), Emily (°1818) en Anne (°1820).
Patricks schoonzus Elizabeth woonde bij het gezin in en als tante stond zij in voor de opvoeding van de kinderen.
Brussel !The most splendid capital...
Het was helemaal niet ongebruikelijk voor Engelse jongedames om in België op kostschool te komen. Frans was er de voertaal en Brussel was best een 'hippe' locatie in die dagen. Bovendien kon het jonge koninkrijk België op meer sympathie rekenen dan de oude erfvijand Frankrijk. De Slag van Waterloo, waarbij Napoleon verslagen werd door een geallieerd leger onder leiding van de Engelsman Wellington, was nog maar geleden van 1815.
Om haar tante Elizabeth, die een deel van de kosten zou dragen, te overtuigen, prees Charlotte de kwaliteit van het Belgische onderwijs: The facilities for education are equal or superior to any other place in Europe.
Er waren ook persoonlijke redenen voor Charlotte Brontë om naar Brussel te trekken. Haar beste vriendin Mary Taylor studeerde er ook en via haar correspondentie raakte Charlotte helemaal in de ban van Brussel: The excitements of one of the most splendid capitals of Europe...
Ze keek overduidelijk erg uit naar haar verblijf in Brussel.
Van Haworth naar Brussel
Ze blijven een nacht in Londen en schepen dan in op de pakketboot die hen over de Noordzee naar Oostende voert. Het is een routinevaart. Er zijn wekelijks vier mailboten die over en weer varen tussen Engeland en de Belgische kust.
Na een kort oponthoud in Oostende reist het gezelschap verder naar Brussel. Hoewel er al treinen rijden in België – de eerste trein reed in 1835 tussen Brussel en Mechelen – is de spoorweg van Oostende naar Brussel nog niet afgewerkt en dus kiezen de Brontës voor de postkoets, een lange en vermoeiende rit van meer dan honderd kilometer.
De beloofde stad
Pal in het centrum van Brussel zullen Charlotte en Emily hun intrek nemen in het pensionaat Heger ofte voluit: Maison d’éducation pour les jeunes Demoiselles, sous la direction de Madame Heger-Parent. Het schoolgebouw lag in de Isabellastraat, een nu verdwenen straatje beneden het Warandepark. Het U-vormige complex (rechts beneden op de foto) heeft ook een grote tuin met bomen, het voormalige gildehof van de voetboogschutters.
Hoewel het pensionaat eerder bescheiden is – er waren in België en Brussel veel luxueuzere kostscholen – is Charlotte toch verwonderd over de salons van de familie Heger, waar schilderijen in vergulde lijsten de muren sieren, zware gordijnen aan de ramen hangen en porseleinen beeldjes op de schouwmantel staan. In vergelijking daarmee is haar ouderlijke huis, de pastorij in Haworth, een primitieve woonst.
Verliefd
Veel meer dan Emily die last heeft van heimwee, geniet Charlotte van haar verblijf in Brussel. Niet in het minst omdat ze verliefd is geworden op meneer Heger, de echtgenoot van de directrice. Constantin Heger, leraar aan het nabijgelegen Athénée Royale, geeft ook les aan de jongedames in het pensionaat: Franse literatuur. Hij herkent snel het literaire talent van de Engelse zusjes en dat zal zeker meegespeeld hebben in Charlottes adoratie voor haar professor.
Hopeloos
In het pensionaat is Charlotte leerling én lerares. Ze krijgt nog steeds Franse les, maar doceert zelf ook Engels aan de jonge meisjes. Haar verliefdheid voor Constantin Heger neemt alleen maar toe en brengt haar in een moeilijk parket: hij is immers een getrouwde man met kinderen. Ze gaat zelfs biechten in de Sint-Goedelekerk, hoewel ze eigenlijk de anglicaanse godsdienst aanhangt en dus in principe niet kan biechten.
Of en in hoeverre Constantin Heger die liefde ooit heeft beantwoord, is niet duidelijk. We weten niet eens of hij – of zijn echtgenote? – op de hoogte was van Charlottes gevoelens voor hem. Later is het wel duidelijk geworden, want na haar definitieve terugkeer naar Haworth in januari 1844 schrijft Charlotte nog enkele liefdesbrieven aan Heger. Hoewel geschreven met een Victoriaanse pudeur, getuigen ze toch van een passionele insteek.
Een citaat: “Als mijn meester zijn vriendschap voor mij helemaal terugtrekt, zal ik absoluut hopeloos zijn.”
Het is overigens wel geweten dat Constantin Heger niet de deugdzame huisvader was zoals hij liet uitschijnen. Er zijn liefdesbrieven van hem bekend, gericht aan een andere leerlinge van het pensionaat. Dus mogelijk heeft hij wél iets gehad met Charlotte…
Brusselse romans
Twee romans - de zogenaamde Brusselse romans - Villette (1853) en The Professor (1857, maar reeds geschreven in 1847) zijn geïnspireerd op haar tijd in het Brusselse pensionaat. Villette is niet minder dan een semi-autobiografisch verhaal, gebaseerd op haar persoonlijke ervaringen. En het mannelijke hoofdpersonage uit haar meesterwerk Jane Eyre (1847), Mister Rochester, is een afspiegeling van Constantin Heger.
Canvas CuriosaZin in meer Canvas Curiosa?Bekijk de voorbije afleveringen
De huik, de Hollandse boerka
Vandaag kijken we met verontwaardiging naar Afghanistan, waar onder de taliban de boerka opnieuw zijn opgang maakt in het straatbeeld.
Wist je dat vanaf de late middeleeuwen in onze streken een gelijkaardige mantel werd gedragen? De huik.
Profeet Mohammed vertrapt?
Enkele jaren geleden veroorzaakte een foto van een Belgische preekstoel een rel in Turkije. Reden: in de kerk van Dendermonde staat een engel die een gebaarde man vertrappelt.
Volgens de Turkse media stelde dit de profeet Mohammed voor.
De laatste gesneuvelde van WOI
Op 11 november 1918 werd in een treinwagon in Noord-Frankrijk de wapenstilstand ondertekend. Op die laatste oorlogsdag sneuvelden nog heel wat soldaten aan beide kanten van het front.
Wie was de allerlaatste soldaat die sneuvelde in de Groote Oorlog van 14-18?
Het verdwenen panorama
De Grote Moskee van Brussel is nu een niet echt fraai complex in het Jubelpark. Wist je dat dit gebouw er oorspronkelijk helemaal anders uitzag en dat het een expositieruimte was voor een panoramaschilderij van meer dan 100 meter lang?
Waar is dit schilderij nu naartoe?
De vergeten vliegtuigramp van 1973
Op 22 december 1973 crashte een Caravelle van Sobelair tegen de bergen nabij Tanger, Marokko. 106 inzittenden, Sabenabemanning incluis, kwamen om. De grootste catastrofe uit de Belgische luchtvaartgeschiedenis.
En toch lijkt deze ramp vergeten.
Het verdwenen ministaatje
Ruim 200 jaar geleden ontstond een ministaatje. Het heeft net iets meer dan een eeuw bestaan. En wat meer is, nu ligt het in België.
Tussen Luik, Maastricht en Aken was ooit een uniek vierlandenpunt, want daar lag het ministaatje Neutraal Moresnet.
Het kommetje van Sint-Franciscus
Franciscus van Assisi bezat tijdens zijn leven drink- en eetkommetjes, die na zijn dood door zijn volgelingen als relieken werden bewaard.
Wist je dat twee van die kommetjes zijn overgebleven in Sint-Truiden en Herentals?
Maar zijn ze écht uit de 13de eeuw, de tijd van Franciscus?
Het ware verhaal van de Schone en het Beest
Wie kent niet het sprookje van de Schone en het Beest, over een monsterlijk wezen dat verliefd wordt op een mooie jonge vrouw.
Het verhaal is gebaseerd op het leven van Petrus Gonsalvus, de weerwolfman uit Tenerife. Hij leidde een uitzonderlijk leven.
De paus uit de Nederlanden
Op 9 januari 1522 - 500 jaar geleden - werd Adriaan Boeyens uit Utrecht tot paus verkozen. Adrianus VI is de enige paus uit onze streken.
Wie was deze man? Hoe kwam hij als zoon van een eenvoudige timmerman op de pauselijke troon? En hoe verklaart men zijn plotse dood?
De Brusselse avonturen van Charlotte Brontë
O' Pronntaigh, Brunty, Brontë
Brussel !
Van Haworth naar Brussel
De beloofde stad
Verliefd
Hopeloos
Brusselse romans
Zin in meer Canvas Curiosa?