Opmerking

Dit multimediaverhaal gebruikt video- en audioclips. Ga na of uw luidsprekers ingeschakeld zijn.

Gebruik het muiswiel of de pijltoetsen op uw toetsenbord om tussen pagina’s te navigeren.

Vegen om tussen pagina‘s te navigeren

Hier gaan we

Toots 100

Logo https://canvastv.pageflow.io/toots-100

Ga naar de eerste pagina

John Lennon

Hier zie je Toots Thielemans tijdens de nieuwsjaarsshow van Toni Corsari in 1960. Toots was toen weer even thuis, nadat hij zich van 1953 tot 1959 in de kijker had gewerkt bij het kwintet van Britse pianist George Shearing. In die band speelde hij vooral gitaar en hij begon in die tijd ook met het meefluiten van de melodie.

De gitaar in zijn handen is een Rickenbacker. Die gitaar zou uitgroeien tot een van de meest iconische instrumenten van de prille rockmuziek. Dat was niet de verdienste van Toots Thielemans, wel van John Lennon. De Beatle kende de muziek van George Shearing en was gevallen voor de gitaarsound van Toots. Misschien had hij Toots live zien spelen op de Rickenbacker, of misschien had hij het instrument gezien op de hoesfoto van de elpee Shearing on stage! In ieder geval wilde Lennon er doodgraag zelf eentje hebben, zoals blijkt uit die gevleugelde uitspraak.

Toen The Beatles in 1960 in Hamburg waren, kon Lennon in de lokale muziekwinkel eindelijk zo'n Rickenbacker op de kop tikken. Het zou de sound van The Beatles bepalen. En het succes van The Beatles zorgde dan weer dat ook andere pop- en rockgitaristen zo'n Rickenbacker wilden bespelen: van Roger McGuinn van The Byrds over Johnny Marr van The Smiths tot Peter Buck van REM.






 


Ga naar de eerste pagina

Orrin Keepnews

Het broodje of mondmuziekske, zo noemde Toots wel eens het instrument waarmee hij altijd vereenzelvigd wordt. Als we slechts één verdienste van Toots Thielemans zouden mogen vermelden, dan is het wel dat hij van de mondharmonica een volwaardig jazzinstrument heeft gemaakt.

Natuurlijk was de mondharmonica al een populair instrument in de Amerikaanse country en blues, maar dankzij Toots deed de chromatische harmonica zijn intrede in de jazz. Hij kon erop spelen en improviseren als de beste jazzcats van dat moment. Uit dat nietig instrumentje haalde Toots een sound die niet moest onderdoen voor wat saxofonisten als Lester Young of Charlie Parker uit hun toeter haalden.

Niet voor niets stond er op de hoes van zijn allereerste Amerikaanse plaat The Sound (1955) niet gewoon zijn naam naast de titel, maar wel 'The amazing Jean Toots Thielemans'. En in 1958 verscheen dan het album waarmee hij doorbrak bij het grote publiek in Amerika, en even later ook bij ons: Man bites harmonica!

Orrin Keepnews, een bekende jazzproducer in die tijd en de oprichter van het legendarische jazzlabel Riverside, prees in de hoestekst de unieke sound van Toots: "als je op zoek bent naar iets nieuws en anders, zoek niet verder."


 
Ga naar de eerste pagina

Benny Goodman

In 1990 opent Toots Thielemans het Belgian International Jazz Festival in de Koningin Elisabethzaal in Antwerpen. Hier speelt Toots een ingetogen versie van Stardust, de jazzstandard waarmee zijn internationale carrière meer dan 40 jaar eerder is begonnen.

In 1948 neemt Toots samen met wat kameroadjes in een garage in Brussel een arrangement op van Stardust, een populaire song uit het repertoire van de Amerikaanse pianist Hoagy Carmichael. Via via belandt die opname bij Benny Goodman, the king of swing, en die is aangenaam verrast. Meer zelfs: hij schrijft op 28 oktober 1948 een brief naar Toots om hem uit te nodigen voor een reeks concerten:

"Dear Mr. Thielemans, based upon my familiarity with your distinguished merit and ability as an harmonica and guitar player, I hereby offer you an engagement to perform your professional services with me and my orchestra at the Paramount Theatre, New York City, New York for an initial period of eight weeks at the compensation to you of $125 per week."

Toots is in de wolken met de brief en toont hem aan zowat iedereen in Brussel. Maar helaas: de aanvragen voor een visum en een werkvergunning worden geweigerd door de Amerikaanse instanties. In 1949, als Benny Goodman op tournee is in Europa, komt het er toch nog van en belandt Toots alsnog in het fameuze swingorkest. Van Stardust gesproken!




 
Ga naar de eerste pagina

Quincy Jones

Toots Thielemans heeft in zijn lange internationale carrière veel muzikale vrienden gemaakt, overal ter wereld, letterlijk van hier tot in Tokio. Maar zijn allergrootste vriend was misschien wel Quincy Jones, die zelf vooral als componist, orkestleider en (pop)producer grote bekendheid verwierf. 

Voor Quincy Jones was Toots meer dan een vriend, hij beschouwde hem als een broer. En als een muzikant met het juiste DNA, wat dan stond voor Damn Nearly African!
Later zou Toots zelf vertellen dat hij een Afro-American Marollien was. Of dat Quincy Jones vanuit een opnamestudio eens dit bericht achterliet op het antwoordapparaat: "Hey Toots, I'm here with Ray Charles, and we wanna talk to your black ass!"

Toots en Quincy hebben veel samengewerkt: van filmsoundtracks over herkenningsmelodieën van televisiereeksen tot verschillende albums samen. Quincy vond Toots een van de grootste artiesten aller tijden. En hij vertelde ook dat de jonge Stevie Wonder ooit was begonnen met harmonica spelen omdat hij gehoord had wat Toots allemaal uit dat instrument kon halen. Als twaalfjarige bezorgde Little Stevie zijn platenlabel Motown een gigantische hit met het harmonicanummer Fingertips en de rest is geschiedenis.

Hier zie je Toots in 1982 met zijn versie van You are the sunshine of my life, een andere hit van Stevie Wonder.




 
Ga naar de eerste pagina

John Scofield

Een van de hoogtepunten uit het oeuvre van Toots Thielemans is het album dat hij in 1992 opnam met de Franse pianist Martial Solal (bekend van de soundtrack voor de film A bout de souffle van Jean-Luc Godard). Een jaar later speelden ze samen op Jazz Middelheim onder meer deze Waltz for Sonny, een ode van Toots aan saxofonist Sonny Rollins.

Toots speelde in 1993 nog eens op gitaar, dat deed hij lange tijd minder omdat zijn linkerhand door een beroerte in het begin van de jaren tachtig niet meer goed functioneerde. Als Toots in zijn latere carrière dan de gitaar weer bovenhaalde, dan was dat altijd een aangename surprise.

De veel jongere jazzgitarist John Scofield, onder meer bekend van zijn werk met Miles Davis, Charles Mingus en Joe Lovano, vindt dat Toots Thielemans onderschat wordt als gitarist. Scofield was nog maar een klein jongetje toen Toots bij George Shearing speelde, maar die opnamen maakten grote indruk.

"Zijn beheersing van de jazztaal is verbazend, zowel op harmonica als gitaar," zei Scofield daarover bij de negentigste verjaardag van Toots. Scofield noemde Toots bovendien "een lichtend voorbeeld voor alle jazzmuzikanten van mijn generatie."



 
Ga naar de eerste pagina

Paul Simon

Het hart van Toots Thielemans lag bij de jazz, maar hij was niet vies van een commerciële schnabbel hier of daar, een paar noten voor een reclamespot, of een riedeltje voor een kinderreeks op televisie.

Daarnaast heeft Toots ook heel wat jobkes in de wereld van de popmuziek gedaan. Denk aan Too late for goodbyes van Julian Lennon (zoon van John), of aan Leave a tender moment alone van Billy Joel, of aan de samenwerkingen met Ozark Henry en Sioen.

In 1975 speelt Toots mee op Still crazy after all these years, het derde soloalbum van Paul Simon na de breuk met Art Garfunkel. Ook bij de tournee voor die plaat is Toots van de partij. Zowel Toots als Paul Simon zouden bijzonder goede herinneringen aan die tournee overhouden.

Hier zie je Toots Thielemans in 1988 met zijn versie van I do it for your love, een nummer van Paul Simon uit Still crazy after all these years. Dankzij Toots zou het nummer uitgroeien tot een jazzstandard. Dat had alles te maken met de versie die hij in 1979 opnam met jazzpianist Bill Evans voor het album Affinity.

Voor Paul Simon is dat zijn favoriete cover van het nummer en hij noemt de touch van Toots emotioneel op een lichte en heldere manier: "Pastel-emotioneel. Meer Matisse dan Picasso."


  
Ga naar de eerste pagina

Maria Schneider

Days of wine and roses is een jazzstandard, oorspronkelijk geschreven door Henri Mancini voor de gelijknamige film uit 1962. Het nummer behoorde tot de favorieten in het repertoire van Toots Thielemans en hij speelde het vaak tijdens zijn concerten.

Toen de Amerikaanse muzikante Maria Schneider nog op school zat, hoorde ze de versie van Toots met Bill Evans op het album Affinity (1979). Ze werd er op slag verliefd op.

Later, toen Maria al een bekende dirigent en arrangeur was en een eigen big band had, vertelde ze: "Als iemand me toen had gezegd dat ik ooit met Toots zou samenwerken, dan zou ik het niet geloofd hebben. Ik zou zelfs gezegd hebben: je mag me daarna doodschieten."

In 1994 had Maria Schneider een van haar eerste opdrachten in Europa en ze mocht één solist uitkiezen waarmee ze graag zou willen werken. "Bovenaan mijn lijstje stond Toots Thielemans," vertelde ze aan Radio 1, "en hij hapte toe. Ik schreef een heleboel arrangementen van nummers uit zijn repertoire en het werd een schitterende periode voor ons beiden."

Toots en Maria Schneider hebben verschillende keren samengewerkt. Hier zie je ze in een arrangement van Days of wine and roses, samen met het Brussels Jazz Orchestra op Jazz Middelheim in 2001.
 


 
Ga naar de eerste pagina

Niels Lan Doky

"I feel best in that little space between a smile and a tear", met deze gevleugelde woorden probeerde Toots Thielemans zijn eigen muziek te beschrijven. Muziek die laveert tussen majeur- en mineurakkoorden. Een vleug plezier gevolgd door een toets tristesse, of omgekeerd, zo zoekt Toots de weg naar het hart van de luisteraar.

Between a smile and a tear is ook de titel van een film die de Deense pianist en regisseur Niels Lan Doky heeft gemaakt. De documentaire gaat over de legendarische jazzclub Montmartre in Kopenhagen en de vele internationale sterren die er hebben opgetreden. Toots Thielemans figureert samen met onder meer saxofonist Johnny Griffin, violist Didier Lockwood en Niels Lan Doky zelf, terwijl ze de oude Montmartre-club nieuw leven proberen in te blazen, al was het maar voor twee dagen en speciaal voor de film.

In 2005 is de gelegenheidsband van Between a smile and a tear ook te gast op Jazz Middelheim. Ze spelen onder andere deze Body and soul, een klassieke ballad in het repertoire van Toots en een perfecte illustratie van zijn levensmotto.


 
Ga naar de eerste pagina

Peter Vermeersch

Een van de meest opmerkelijke en memorabele samenwerkingen van Toots Thielemans is zijn concert met Flat Earth Society op Jazz Middelheim in 2003. Tachtiger Toots op zijn kruk bij een orkest met muzikanten die zijn kinderen of zelfs kleinkinderen zouden kunnen zijn. En hij leek zich helemaal thuis te voelen.

"Dat is geen orkest," zei hij in een televisieinterview, "dat is geen harmonie, dat is geen fanfare... dat is een bende deugnieten!" Met veel liefde en respect werd Toots door de band opgenomen als een van de deugnieten voor een potje muziek met echo's uit de jazz, rock en meer.

Peter Vermeersch, klarinettist en artistiek leider van Flat Earth Society, houdt wel van wat muzikaal grensoverschrijdend gedrag of niet voor de hand liggende combinaties. Daarin heeft hij zeker wel wat gemeen met Toots en vandaar dat het zo goed klikte.

"Iedereen kent Toots," zo vertelde Peter Vermeersch nog op Jazz Middelheim, "zoals iedereen ook het Atomium kent. Toots is eigenlijk een soort Atomium voor mij. Ik ken ze allebei al heel mijn leven."


 
Ga naar de eerste pagina

Barrack Obama

In 2014 was Toots Thielemans een laatste keer op Jazz Middelheim, het festival waarvan hij sinds 1996 de peter was. Een handvol muzikale vrienden brachten een huldeconcert voor Toots. Zelf optreden deed hij toen niet meer. Enkele maanden na zijn negentigste verjaardag had hij aangekondigd dat zijn lichaam het niet meer aankon. Maar toen hij op 16 augustus 2014 zijn vrienden zag en zijn muziek hoorde, moest en zou hij nog twee nummerkes meespelen for old times' sake.

Twee jaar later, op 22 augustus 2016, blies Toots zijn laatste adem uit. Het einde van een muzikaal icoon met fans over de hele wereld. Zelfs de toenmalige president van de Verenigde Staten, Barack Obama, stuurde een mooi blijk van medeleven naar de weduwe van Toots:

"Dear Huguette.
I was deeply saddened when I heard about your husband's passing. I hope that shared memories will soften your suffering. Lift faith from the support of friends and family. Know that you will be in my thoughts for the next days. May Toots' music lead you and offer you consolation. I'm sure it will do this for all of us."


 
Ga naar de eerste pagina

Ga naar de eerste pagina
Omlaag schuiven om verder te gaan Swipe to continue
Vegen om verder te gaan